Home / Genel / Serbest Meslek Vergi Rehberi

Serbest Meslek Vergi Rehberi

Serbest Meslek

Serbest Meslek Vergi Rehberi

SERBEST MESLEK KAZANÇLARI VERGİ REHBERİ

Bu rehber, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından benimsenen mükellef
odaklı hizmet anlayışının gereği olarak, serbest meslek faaliyetinde bulunan
mükelleflere vergilendirme sürecinde ödev ve yükümlülüklerine ilişkin olarak
genel bilgiler vermek amacıyla hazırlanmıştır.
2010 yılında serbest meslek kazancı elde eden mükelleflerin
vergilendirilmesine yönelik olarak hazırlanan bu rehberde, serbest meslek
kazancının tanımı, özellikleri, tespiti ve serbest meslek kazancından
indirilebilecek giderler ile serbest meslek kazancının yıllık beyanname ile
beyanına ilişkin örneklere yer verilmiştir.
2. SERBEST MESLEK FAALİYETİ VE SERBEST MESLEK
KAZANCI
Serbest meslek faaliyeti, sermayeden çok şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki
bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari niteliği olmayan işlerin işverene bağlı
olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek
kazancıdır.
Tahkim işleri dolayısıyla hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit
ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan
kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyetinin bir işverene tabi olarak yapılması halinde ücret
geliri elde edilmiş olur.

Örnek: Muayenehanesinde hasta kabul eden bir doktorun, ilmi veya mesleki
bilgiye ve ihtisasa dayanan bu faaliyeti, serbest meslek faaliyetidir. Ancak, bu
doktor ayrıca bir özel hastane işletmekte ise, Türk Ticaret Kanunu ve Gelir
Vergisi Kanunu’nda özel hastane işletmek ticari faaliyet sayıldığından, bu faaliyet
sonucunda elde edilen kazanç “ticari kazanç” olacaktır. Bu kişi yıllık gelir vergisi
beyannamesini verirken doktorluk faaliyetinden elde ettiği kazancı serbest meslek
kazancı, özel hastanecilik faaliyetinden elde ettiği kazancı ise ticari kazanç olarak
beyan edecektir.
Örnek: Bir şirkette sigortalı olarak çalışan avukatın çalıştığı şirketten elde
ettiği gelir ücret, aynı avukatın çalıştığı şirket haricinde üçüncü kişilere ait
hukuki işlemleri takip etmek suretiyle elde ettiği kazanç serbest meslek kazancı
olacaktır.
3. SERBEST MESLEK ERBABLARI
Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek
erbabıdır.
Aşağıda yer alan işleri yapanlar da serbest meslek erbabı sayılmaktadırlar.
³³ Gümrük komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acenteleri, noterler,
noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar,
³³ Bizzat serbest meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek
erbabını bir araya getirerek teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin
etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse
alanlar,
³³ Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek
erbabının ticarî ve meslekî işlerini takip edenler ve konser veren müzik
sanatçıları,
³³ Vergi Usul Kanunu’nun 155 inci maddesinde belirtilen şartlardan en
az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi
mesleki faaliyette bulunanlar,
³³ Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar,
adi komandit şirketlerde komandite ortaklar.

4. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİ
Bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil
edilen para ve ayınlar ile diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen
menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan
fark serbest meslek kazancıdır.
Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere
para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları da serbest meslek kazancına ilave
edilir.
Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde, alınan bedel ile
bunların envanter defterinde kayıtlı değerleri arasındaki müspet fark kazanca
ilave edilir.
Vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara
harcanmak üzere müşteri veya müvekkilden alınan ve tamamen bu hususlara
harcanan para ve ayınlar serbest meslek kazancı sayılmaz.
Serbest meslek erbabı için, nakden tahsil edilmemiş olmasına rağmen,
aşağıda belirtilen bazı haller de tahsil olarak kabul edilmektedir.
³³ Serbest meslek erbabının haberdar olması şartıyla; kendi adına, kamu
müessesesine, icra dairesine, bankaya, notere veya postaya para
yatırılması tahsil hükmündedir.
³³ Serbest meslek kazancı olarak doğan alacağın başka bir şahsa temliki
veya müşterisine olan borcu ile takası da tahsil hükmündedir.
Biletle girilen yerlerde faaliyette bulunan dar mükellefiyete tabi serbest
meslek erbabı diledikleri takdirde, bilet bedelleri tutarından, bu bedellere dahil
resimler düşüldükten sonra kalan miktarın yarısı safi kazanç sayılmak suretiyle
vergilendirilirler.

5. SERBEST MESLEK KAZANCININ TESPİTİNDE
HASILATTAN İNDİRİLECEK GİDERLER
Serbest meslek kazancının tespitinde hasılattan indirilecek giderler
şunlardır:
³³ Mesleki kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesiyle ilgili genel
giderler,
İkametgahlarının bir kısmını iş yeri olarak kullananlar, ikametgah için
ödedikleri kiranın tamamı ile ısıtma ve aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını
indirebilirler.

Örnek: Kira ile oturduğu dairenin bir odasını avukatlık bürosu olarak kullanan
bir avukat ödediği 30.000 TL tutarındaki kiranın tamamını, ısıtma, aydınlatma ve
su için ödediği 7.500 TL’nin ise yarısını yani (30.000 + 3.750 =) 33.750 TL’yi
kazancından indirebilecektir.
İş yeri kendi mülkü olanlar kira yerine amortismanı, ikametgâhı kendi mülkü
olup bunun bir kısmını işyeri olarak kullananlar amortismanın yarısını gider
yazabilirler.
³³ Hizmetli ve işçilerin iş yerinde veya iş yerinin müştemilatındaki iaşe ve
ibate giderleri, tedavi ve ilaç giderleri, sigorta primleri ve emekli aidatı
(bu primlerin ve aidatın geri alınmamak üzere Türkiye’de kain sigorta
şirketlerine veya emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması ve emekli
ve yardım sandıklarının tüzel kişiliği haiz bulunmaları şartıyla) ile demirbaş
olarak verilen giyim giderleri.
³³ Mesleki faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri, (Seyahat maksadının
gerektirdiği süre ile sınırlı olmak şartıyla).
³³ Mesleki faaliyette kullanılan tesisat, demirbaş eşya ve envantere dahil
taşıtlar için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar,
³³ Kiralanan veya envantere dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderleri,
(Taşıt giderlerinden kasıt genel olarak taşıtların tamir, bakım, yakıt gibi
giderleridir.)
³³ Alınan mesleki yayınlar için ödenen bedeller,
³³ Mesleki faaliyetin ifası için ödenen mal ve hizmet alım bedelleri,
³³ Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş
ve emeklilik aidatları ile mesleki teşekküllere ödenen aidatlar,
³³ Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen meslek,
ilan ve reklam vergileri ile iş yerleriyle ilgili ayni vergi, resim ve harçlar,
³³ Mesleki faaliyetle ilgili olarak kanun, ilam ve sözleşmeye göre ödenen
tazminatlar.
Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının
suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemez.
Ayrıca Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun
hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizleri de
gelir vergisi matrahından ve gelir unsurlarından indirilemez.

6. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA VERGİ TEVKİFATI
Serbest meslek faaliyetiyle uğraşanlara (Noterlere serbest meslek
faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç) yapılan ödemeler esnasında
ödemeyi yapanlar tarafından gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekir.
Vergi tevkifatı;
³³ Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar
programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye,
roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı,
röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo
ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo,
televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve
nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki
mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde
edilen kazançlar istisnasından yararlananlardan %17,
³³ Dar mükelleflerden telif ve patent satışından dolayı %20,
³³ Diğer serbest meslek kazançlarında %20,
oranında yapılmaktadır.
Serbest meslek faaliyetiyle uğraşanlara yapılan ödeme esnasında yapılan
kesinti bir ön vergileme olup, bu kesinti yıllık beyannamede hesaplanan vergiden
mahsup edilecektir. Mahsubu yapılan kesinti tutarı, beyannamede hesaplanan
vergiden fazla olduğu takdirde, vergi dairesince mükellefe yazı ile bildirilir ve
mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine
iade edilir.

7. SERBEST MESLEK ERBABININ TUTACAĞI DEFTER
Serbest meslek erbabı “Serbest Meslek Kazanç Defteri” tutmak zorundadır.
Hekimler diledikleri takdirde, serbest meslek kazanç defterinde yer alması
gereken bilgileri protokol defterinde göstermek şartıyla, ayrıca serbest meslek
kazanç defteri tutmayabilirler. Noterlerin, noterlik görevini ifa ile mükellef olanların
ve borsa acentelerinin resmi defterleri, kazanç defteri yerine geçtiğinden ayrıca
serbest meslek kazanç defteri tutmaları gerekmemektedir.
Kollektif, adi komandit ve adi şirketler de mesleki kazançlarını “Serbest
meslek kazanç defteri” üzerinden tespit ederler. Bu şirketlerin bilanço esasına
göre tuttukları defterler serbest meslek kazancı defteri yerine geçer.

Serbest meslek kazanç defterine işlemlerin günü gününe kaydedilmesi
zorunludur. İşlemlerin günü gününe deftere kayıt edilmemesi veya yoklama ve
incelemeye yetkili olanlara istendiğinde ibraz edilmemesi halinde her tespit için
özel usulsüzlük cezası kesilir.

8. SERBEST MESLEK ERBABININ KULLANACAĞI
BELGELER
Serbest meslek faaliyetinde bulunan serbest meslek erbabı, mesleki
faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu
düzenlemek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek
ve almak zorundadır.
Bununla beraber, 2008 yılında yapılan düzenleme ile serbest meslek erbabı
olarak faaliyette bulunan doktor, diş hekimi ve veteriner hekimlerin işyerlerinde
kredi kartı ile yapacakları tahsilatlarda POS cihazı kullanma zorunluluğu getirilmiş
olup, bu cihazlarla düzenlenecek POS fişleri hekimler tarafından yürütülen serbest
meslek faaliyetlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmiş “Serbest Meslek
Makbuzu” olarak kabul edilmektedir.
Ayrıca, yapılan bir düzenleme ile de diş hekimleri tarafından verilen hizmetler
karşılığında ödemenin kredi kartı kullanılarak yapılması durumunda POS fişi ile
birlikte Serbest Meslek Makbuzunun da düzenlenebilmesine izin verilmektedir.
Hizmet bedelinin kredi kartı kullanılmaksızın ödenmesi durumunda, POS
cihazının kullanılması söz konusu değildir. Bu durumda, mükelleflerin bedelini
kredi kartı kullanılmaksızın (nakit, çek, havale vb. olarak) tahsil ettikleri hizmetler
için Vergi Usul Kanununa göre serbest meslek makbuzu düzenlemeleri ve bir
nüshasını da müşteriye vermeleri gerekmektedir.
Pos cihazı bulundurma ve kullanma zorunluluğuna uymayan hekimlerden,
POS cihazlarını iş yerlerinde bulundurmayan veya iş yerinde bulundurmakla
beraber gerekli şartları taşımayan cihazları kullandıkları tespit edilenlere, özel
usulsüzlük cezası kesilir.

9. İŞYERİ KİRA ÖDEMELERİNİN BELGELENDİRİLMESİ
Bakanlığımıza verilen yetkiye istinaden işyeri kiralamalarında miktar sınırlaması
olmaksızın kira ödemelerinin 01.11.2008 tarihinden itibaren banka veya Posta
ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen belgelerle tevsik
edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.
İşyeri kirasının, müşteriden alınan çek ile ödemesinin yapılması durumunda
çekin elden kiralayan kişiye ciro edilmesi ve bu kişinin bankadan çeki tahsil
etmesi ile tevsik şartı yerine getirilmiş sayılır.
Banka veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü aracı kılınmak
suretiyle, para yatırma veya havale, çek veya kredi kartı gibi araçlar kullanılmak
suretiyle yapılan tahsilat ve ödemeler karşılığında dekont veya hesap bildirim
cetvelleri düzenlendiğinden bu belgeler tevsik edici belge kabul edilecektir.
Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme ve tahsilatlar da aynı
kapsamdadır.
Getirilen zorunluluklara uymayanlara kesilecek ceza, serbest meslek
erbapları hakkında tespit edilenler hakkında o yıl için belirlenen özel usulsüzlük
cezası miktarından az olmamak üzere her bir işlem için bu işleme konu tutarın
%5’idir. Bu ceza kiracı ve kiralayana ayrı ayrı uygulanır.

10. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA İSTİSNALAR
OO Telif Hakkı ve İhtira Beratı Kazanç İstisnası:
Telif hakkı kazancı ve ihtira beratı sahiplerinin istisnadan yararlanabilmelerinin
şartları aşağıda belirtilmiştir:
³³ İstisnadan müellif, tercüman, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar,
bilgisayar programcısı, mucitlerin kendileri ve kanuni mirasçıları
yararlanabilir.
³³ Telife konu olan eserlerin, şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma
ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film,
video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi nitelikte olması
gerekir.

³³ Eserlerin gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon
ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota
halindeki eserleriyle ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki
mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle gelir elde
edilmesi gerekir.
Örnek: Yazdığı öyküleri gazeteye satan bir yazarın elde ettiği gelir serbest
meslek kazancı olup, istisna kapsamındadır. Fakat bu işin aynı gazetede kadrolu
çalışarak yapılması durumunda, bu faaliyet karşılığında alınan bedel ücret
olacaktır.
Ancak, bir hizmet akdi ile herhangi bir işverene bağlı bulunan kişiler bu
hizmet akdinin kapsamı dışında meydana getirdikleri eserlerin satışından, bu
eser üzerinde mevcut hakların devir ve temlikinden veya kiraya verilmesinden
kazanç elde ederlerse, bu kazançlar da istisnadan yararlanır.
- Sergi ve Panayır İstisnası
Dar mükellefiyete tabi (Türkiye’de yerleşmiş olmayan) olanların hükümetin
izniyle açılan sergi ve panayırlarda yaptıkları serbest meslek faaliyetlerinden elde
ettikleri kazançlar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
- Teşvik Ödülü İstisnası
İlim, fen ve güzel sanatların gelişmesini ve memleket bakımından faydalı olan
diğer iş ve faaliyetleri teşvik amacıyla serbest meslek erbaplarına verilen ödüllerin
miktarları ne olursa olsun gelir vergisinden istisna edilmiştir.

11. SERBEST MESLEK KAZANÇLARINDA GEÇİCİ VERGİ
Serbest meslek kazancı elde eden mükellefler cari vergilendirme döneminin
gelir vergisine mahsup edilmek üzere, üçer aylık dönemler halinde tespit edilecek
kazançları üzerinden %15 geçici vergi öderler.
Noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar bu işlerden sağladıkları kazançlar için
geçici vergi ödemezler.
Geçici vergi, takvim yılının üçer aylık dönemleri itibariyle hesaplanan serbest
meslek kazancı üzerinden hesaplanır.
Aynı dönem içinde tevkif edilmiş olan gelir vergisi, hesaplanan geçici vergiden
mahsup edilir ve kalan tutar ödenir.
İlgili hesap döneminin üçer aylık dönemlerine ilişkin olarak ödenen geçici
vergi yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.
Ödenmeyen geçici vergi tutarı, hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilemez
ve terkin edilir. Ancak, terkin edilecek tutar için üçer aylık geçici vergi dönemlerine
ait geçici vergi tutarlarının vade tarihinden, yıllık beyannamede mahsup edileceği
tarihin başlangıcı olan 1 Mart tarihine kadar gecikme zammı hesaplanır.
Geçici vergi dönemleri aşağıdaki şekildedir.
- Hesap Dönemi Takvim Yılı Olanlar İçin
DÖNEMLER BEYAN ZAMANI ÖDEME ZAMANI
Ocak-Şubat-Mart 14 Mayıs 17 Mayıs
Nisan-Mayıs-Haziran 14 Ağustos 17 Ağustos
Temmuz-Ağustos-Eylül 14 Kasım 17 Kasım
Ekim-Kasım-Aralık 14 Şubat 17 Şubat
- İşe Başlama, İşi Bırakma veya Hesap Döneminin Değişmesi
Üç aydan kısa olan vergilendirme dönemlerinde;
³³ İşe başlanılan tarihin içinde bulunduğu dönemin sonuna kadar olan
süre,
³³ İşin bırakıldığı tarihe kadar olan süre,
³³ Yeni hesap döneminin başladığı tarihe kadar olan süre, ayrı bir
vergilendirme dönemi sayılır.

Geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan
edilmesi halinde %10’u aşan kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh
edilir. Bu durumda tarh edilecek ek vergi için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi
uygulanır. Geçici vergi beyannamesi vermeyen mükellefler için %10’luk yanılma
payı uygulanmayacaktır.
%10’luk yanılma payının, beyan edilmesi gereken (beyan edilmiş olan değil)
geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Ayrıca, verilen
geçici vergi beyannamesinde matrah beyan etmeyen mükellefler için de beyan
edilmesi gereken vergi matrahının %10’u kadar bir yanılma payı söz konusu
olacaktır.
Serbest meslek kazanç defteri tutan mükellefler serbest meslek kazanç
bildirimini geçici vergi beyannamelerine eklerler.

12. SERBEST MESLEK KAZANÇLARININ BEYANI VE
BEYANNAME ÜZERİNDE YAPILACAK İNDİRİMLER
Serbest meslek erbapları, kazanç temin etmemiş olsalar bile yıllık beyanname
vermek zorundadırlar.
Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirimler Gelir Vergisi
Kanunu ile diğer kanunlarda belirtilmiştir. Gelir vergisi matrahının tespitinde gelir
vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden aşağıda belirtilen indirimlerin
yapılabilmesi için; yıllık beyanname ile bildirilecek bir gelirin bulunması ve
yapılacak indirimlerin ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıması gerekmektedir.
Serbest meslek kazancından indirim konusu yapılabilecek hususlar
şunlardır.
³³ Şahıs sigorta primleri ve bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı
payları,
³³ Eğitim ve sağlık harcamaları,
³³ Sakatlık İndirimi,
³³ Bağış ve yardımlar,
³³ Sponsorluk harcamaları,
³³ Ar-Ge harcamaları,
³³ Doğal afetler ile ilgili ayni ve nakdi bağışlar,
³³ Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve
yardımlar,
³³ İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansına yapılan bağış, yardım ve
sponsorluk harcamaları,
³³ Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlar.
12.1. Sigorta Şirketlerine ve Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen
Katkı Payları
Yıllık beyanname veren mükellefler, vergi matrahlarının tespitinde bireysel
emeklilik sistemine ödedikleri katkı payının beyan edilen gelirin % 10’una kadar
olan kısmını gelir vergisi matrahlarının tespitinde indirim konusu yapabileceklerdir.
Bireysel emeklilik dışında kalan şahıs sigortaları için ödenen primlerin ise beyan
edilen gelirin %5’ine kadar olan kısmı matrahın tespitinde indirim konusu
yapılacaktır. İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında beyan edilen
gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl
zararları toplamından önceki tutar esas alınacaktır.
Bireysel emeklilik sistemi ile diğer şahıs sigortaları için ödenen katkı payı
ve primlerin birlikte olması halinde matrahtan indirim konusu yapılabilecek tutar
beyan edilen gelirin %10’u ile sınırlı olacaktır. Bu durumda şahıs sigorta primleri
için %5 oranındaki sınır ayrıca aranacaktır. İndirim konusu yapılacak prim, aidat
ve katkı paylarının toplamı, asgari ücretin brüt yıllık tutarını aşamaz (2010 yılı
gelirlerine ilişkin olarak kullanılacak olan asgari ücretin yıllık brüt tutarı 8.937
TL’dir).

12.2. Eğitim ve Sağlık Harcamaları
Aşağıda belirtilen şekilde yapılan eğitim ve sağlık harcamaları beyan edilen
gelirin %10’unu aşmaması şartıyla yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden
indirilir:
- Eğitim ve sağlık harcamaları Türkiye’de yapılmalıdır.
- Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan gerçek veya tüzel kişilerden
alınacak belgelerle tevsik edilmelidir.
- Söz konusu harcamalar mükellefin kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin
olmalıdır.
İndirim konusu yapılacak tutarın hesaplamasında beyan edilen gelir olarak,
yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları
toplamından önceki tutar esas alınacaktır.
12.3. Sakatlık İndirimi
Gelir Vergisi Kanununa göre serbest meslek faaliyetinde bulunan
mükelleflerden çalışma gücünün asgari %80’ini kaybetmiş bulunanlar birinci
derece sakat, asgari %60’ ını kaybetmiş bulunanlar ikinci derece sakat, asgari
%40’ını kaybetmiş bulunanlar ise üçüncü derece sakat sayılır ve beyan edilen
gelirlerine aşağıda belirtilen aylık sakatlık indirimi tutarları göz önüne alınarak
hesaplanan yıllım indirim uygulanır. (Bu indirimden bakmakla yükümlü olduğu
özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı da yararlanır.),
2010 Yılı için belirlenen aylık sakatlık indirimi tutarları:
³³ Birinci derece sakatlar için 680 TL,
³³ İkinci derece sakatlar için 330 TL,
³³ Üçüncü derece sakatlar için 160 TL.
12.4. Bağış ve Yardımlar
12.4.1. Sınırlı İndirilecekler
Gelir vergisi mükellefleri, genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri,
belediyeler, köyler ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca
vergi muafiyeti tanınan vakıflara yıllık toplamı beyan edilecek gelirin % 5’ini
(kalkınmada öncelikli yöreler için % 10’unu) aşmamak üzere, makbuz karşılığında
yaptıkları bağış ve yardımları yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerinden indirim
konusu yapabilirler.

12.4.2. Sınırsız İndirilecekler
a) Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve
köylere bağışlanan okul, sağlık tesisi ve 100 yatak kapasitesinden az olmamak
üzere öğrenci yurdu (Kalkınmada Öncelikli Yörelerde 50 yatak kapasiteli) ile
çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi inşası
dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan
her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri
için yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımların tamamı beyan edilen
gelirden indirilebilecektir.
Okul, sağlık tesisi ve öğrenci yurdu yapımı veya bu tesislerin faaliyetlerine
devam edebilmeleri için yapılan bağış ve yardımların (harcamaların) herhangi bir
sınırlamaya tabi olmaksızın vergi matrahının tespitinde dikkate alınabilmesi için
bu bağış ve yardımların genel bütçeye dahil daireler, özel bütçeli kamu idareleri,
il özel idareleri, belediyeler, köylere yapılması gerekmektedir.
b) Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve
vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan
gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedellerinin tamamı
beyan edilecek gelirden indirilebilecektir.
c) Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler, köyler,
kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan
vakıflar ve bilimsel araştırma faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluşlar tarafından
yapılan ya da Kültür ve Turizm Bakanlığınca desteklenen veya desteklenmesi
uygun görülen çalışmalara ilişkin harcamalar ile bu amaçla yapılan her türlü bağış
ve yardımların tamamı beyan edilen gelirden indirim konusu yapılabilecektir.
12.5. Sponsorluk Harcamaları
3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun ile 3813 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor
dalları için tamamı, profesyonel spor dalları için %50’si yıllık beyanname ile
bildirilecek gelirlerden indirim konusu yapılabilecektir.
12.6. Araştırma ve Geliştirme Harcamaları
Ar-Ge indirimi Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde düzenlenmiş
bulunmaktadır. Gelir Vergisi Kanununa göre, mükelleflerin işletmeleri bünyesinde
gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma
ve geliştirme harcamaları tutarının %100’ü oranında hesaplanacak “Ar-Ge
İndirimi“ olarak yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlerden indirilebilecek, Ar-Ge
faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden ve tamamen araştırma ve
geliştirme faaliyetlerinde kullanılmayan amortismana tabi iktisadi kıymetler için
hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden Ar-Ge indirimi
hesaplanmayacaktır.
12.7. Doğal Afetler İle İlgili Ayni ve Nakdi Bağışlar
Bakanlar Kurulunca yardım kararı alınan doğal afetler dolayısıyla Başbakanlık
aracılığıyla makbuz karşılığı yapılan ayni veya nakdi bağışların tamamı indirim
konusu yapılabilecektir.
12.8. Türkiye Kızılay Derneğine Makbuz Karşılığı Yapılan Nakdi
Bağış ve Yardımlar
İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan
nakdi bağış ve yardımların tamamı indirim konusu yapılabilecektir.
12.9. İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansına Yapılan
Bağış, Yardım ve Sponsorluk Harcamaları
5706 sayılı İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Hakkında Kanun uyarınca
kurulan Ajansa yapılan her türlü ayni ve nakdi bağış ve yardımlar ile sponsorluk
harcamalarının tamamı gelir vergisi beyannamesinde bildirilecek gelirlerden
indirilebilecektir.
12.10. Diğer Kanunlara Göre Tamamı İndirilecek Bağış ve
Yardımlar
Diğer Kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlardan bazılarına
aşağıda yer verilmiştir:
a) Umumi hayata müessir afetler dolayısıyla alınacak tedbirlerle yapılacak
yardımlara ilişkin 7269 sayılı Kanuna göre oluşturulan fona yapılan nakdi bağışların
tümü ile milli yardım komiteleri veya mahalli yardım komitelerine makbuz karşılığı
yapılan ayni/nakdi bağışlar,
b) Yüksek Öğretim Kanununa göre üniversitelere ve Yüksek Teknoloji
Enstitüsüne makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdi bağışlar ile vakıf üniversitelerine
yapılan bağış ve yardımlar,
c) Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununa göre yapılan bağış
ve yardımlar,
d) Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun Kuruluşu Hakkındaki
Kanuna göre yapılan nakdi bağışlar,
e) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununa göre yapılan ayni
ve nakdi bağışlar,
f) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununa göre yapılan ayni ve
nakdi bağışlar,
g) Türk Silahlı Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı Kanununa göre yapılan ayni/
nakdi bağışlar,
h) Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanununa göre yapılan
ayni/nakdi bağışlar,
i) İlköğretim ve Eğitim Kanununun 76 ncı maddesine göre ilköğretim
kurumlarına yapılan nakdi bağışlar,
Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya
yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın varsa mukayyet değeri,
yoksa Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre Takdir Komisyonunca
tespit edilecek değeri esas alınır.

13. ZARAR MAHSUBU
Gelir kaynaklarının bir kısmında oluşan zararlar, diğer kaynakların kazanç ve
iratlarından mahsup edilebilir.
Ayrıca, geçmiş yıllarda oluşan ve mahsup edilemeyen zararların cari yıl
kazançlarından mahsubu mümkündür. Bu mahsup neticesinde kapatılmayan
zarar kısmı, müteakip yılların gelirinden indirilir. Arka arkaya 5 yıl içinde mahsup
edilmeyen zarar bakiyesi takip eden yıllara devredilemez.
Envantere dahil olmayan gayrimenkullerin satışından doğan zararların
mahsubu mümkün değildir.

14. BEYANNAMENİN VERİLME ZAMANI İLE BEYANNAMENİN
VERİLECEĞİ YER
³³ Serbest meslek faaliyetinde bulunan gerçek kişiler kazançlarını Yıllık
Gelir Vergisi Beyannamesi ile beyan eder ve bu beyannamelerini bağlı
bulundukları vergi dairesine verirler.
³³ 2010 yılında faaliyette bulunan ve serbest meslek kazancı elde eden
mükellefler, bu dönemde elde ettikleri serbest meslek kazançlarını 2011
yılının Mart ayının başından 25’inci (yirmi beşinci) günü akşamına kadar
(1 Mart – 25 Mart) beyan etmeleri gerekmektedir.
Tam otomasyona geçen vergi dairesi mükellefleri Maliye Bakanlığınca
belirlenen usul ve esaslar dahilinde beyannamelerini elektronik ortamda
vereceklerdir.
Elektronik ortamda beyanname verecek olan mükellefler beyannamelerini,
https://ebeyanname.gib.gov.tr adresinde yer alan kılavuza uygun olarak
dolduracaklardır.
Beyanname normal (adi) posta ile veya özel dağıtım şirketleri aracılığıyla
gönderilirse, vergi dairesine ulaştığı tarih beyannamenin verildiği tarih olarak
kabul edilecektir.
Eğer, beyanname taahhütlü olarak posta ile gönderilirse, postaya veriliş tarihi
beyannamenin verildiği tarih olarak kabul edilecektir.

15. VERGİNİN ÖDENME ZAMANI İLE VERGİNİN ÖDENECEĞİ
YER
Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi, 2011 yılının Mart ve Temmuz
aylarında iki eşit taksitle ödenecektir. Hesaplanan vergi, mükellefin bağlı olduğu
vergi dairesine ödenebileceği gibi vergi tahsiline yetkili banka şubelerine de
ödenebilecektir.

16. YILLIK BEYANNAMEYE EKLENECEK BELGELER
Serbest meslek kazancı elde eden mükellefler, “Yıllık Gelir Vergisi
Beyannamesi-1001 A” ile “Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Eki”ni dolduracaktır.
Anılan ekte yer alan “Serbest Meslek Kazançlarına İlişkin Bildirimi” tablosu ve
“Performans Derecelendirme Bildirimi” dolduracak, diğer gelirlerin de bulunması
halinde ise ilgili diğer kazançlara ait tablolar da doldurulacaktır.
Ayrıca beyannameye;
³³ Kesinti yoluyla ödenen vergilere ilişkin belgeler (beyannamede gösterilen
gelire dahil kazançlardan kesilen vergi varsa)
³³ Yabancı ülkelerde ödenen vergi varsa, ödenen bu vergilere ilişkin belgeler
beyannameye eklenecektir.

17. 2010 YILI GELİRLERİ İÇİN GEÇERLİ OLAN GELİR
VERGİSİ TARİFESİ
8.800 TL’ye kadar % 15
22.000 TL’nin 8.800 TL’si için 1.320 TL, fazlası % 20
50.000 TL’nin 22.000 TL’si için 3.960 TL, (ücret gelirlerinde
76.200 TL’nin 22.000 TL’si için 3.960 TL), fazlası
% 27
50.000 TL’den fazlasının 50.000 TL’si için 11.520 TL,
(ücret gelirlerinde 76.200 TL’den fazlasının 76.200 TL’si
için 18.594 TL), fazlası
% 35

18. SERBEST MESLEK KAZANCININ BEYANINA İLİŞKİN
ÖRNEKLER
ÖRNEK 1: Doktor Bayan (A)’nın 2010 yılında elde ettiği serbest meslek
kazancı 15.000 TL’dir. Kesinti suretiyle vergilendirilmiş işyeri kira geliri ise 12.000
TL’dir.
Mükellef, serbest meslek kazancından dolayı Yıllık Gelir Vergisi
Beyannamesi verecektir.
Serbest meslek kazancı ile tevkifata tabi işyeri kira geliri tutarının toplamı olan
(15.000 + 12.000=) 27.000 TL, 22.000 TL beyan sınırını aştığından, işyeri kira
geliri de beyannameye dahil edilecektir.
Bayan (A)’nın 2010 yılı kazancı üzerinden hesaplanan gelir vergisi aşağıdaki
gibi olacaktır.
Serbest Meslek Kazancı 15.000 TL
İşyeri Kira Geliri (Brüt) 12.000 TL
Gelir Vergisi Matrahı 27.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 5.310 TL
*Örnekte giderler dikkate alınmamıştır.
ÖRNEK 2: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Bay (B), bağımsız olarak mali
müşavirlik yapmaktadır.
Bay (B) 2010 yılında;
- Serbest muhasebeci mali müşavirlik hizmetinden toplam 50.000 TL hasılat
elde etmiştir.
- Mesleki giderleri toplam 15.000 TL’dir.
- Yıllık 5.000 TL Bağ-Kur primi ödemiştir.
- Merkezi Türkiye’de bulunan (ABC) Bireysel Emeklilik Şirketine, 10.000 TL
katkı payı ödemiştir.
Bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payının indirim konusu yapılabilecek
yıllık toplam tutarı, beyan edilen gelirin (Yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer
alan indirimler ve geçmiş yıl zararları toplamından önceki tutar) %10’u (30.000 x
%10) olan 3.000 TL’dir. Bu tutar da 2010 yılı asgari ücretin yıllık brüt tutarı olan
8.937 TL’yi aşmadığından indirim konusu yapılacak tutar 3.000 TL olacaktır.
Bay (B)’nin 2010 yılı kazancı üzerinden hesaplanan gelir vergisi aşağıdaki
gibi olacaktır.
Toplam Hasılat 50.000 TL
Toplam Mesleki Giderler 15.000 TL
Bağ-Kur Primi 5.000 TL
Beyan Edilecek Serbest Meslek Kazancı (50.000 – 20.000=) 30.000 TL
Bireysel Emeklilik Katkı Payı 3.000 TL
Gelir Vergisi Matrahı (30.000 – 3.000=) 27.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 5.310 TL

ÖRNEK 3: Serbest olarak avukatlık faaliyetinde bulunan Bayan (C), 2010
yılında 18.000 TL hasılat elde etmiştir. Bayan (C)’nin faaliyeti ile ilgili olarak
yapmış olduğu genel gider tutarı ise 8.000 TL’dir. Bayan (C), yazmış olduğu
kitapla ilgili olarak bir yayın kuruluşundan 15.000 TL telif kazancı elde etmiş olup,
telif kazancı üzerinden yıl içinde 2.550 TL tevkifat yapılmıştır. Mükellefin serbest
meslek kazancı ile ilgili olarak gelir vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Gayrisafi Hasılat Toplamı 18.000 TL
İndirilecek Giderler toplamı 8.000 TL
Safi Kazanç Tutarı (18.000 – 8.000=) 10.000 TL
Vergiye Tabi Gelir 10.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 1.560 TL
Bayan (C)’nin elde etmiş olduğu 15.000 TL tutarındaki telif kazancı GVK’nın
18 inci maddesine göre gelir vergisinden istisna olduğundan beyan edilmeyecek
ve yıl içinde yapılan tevkifat nihai vergi olacaktır.
ÖRNEK 4: Bay (D)’nin 2010 yılında elde ettiği serbest meslek kazancı
yanında, tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş iki işverenden ücret geliri ile tevkif
yoluyla vergilendirilmiş işyeri kira geliri bulunmaktadır. Mükellefin beyan edilecek
geliri aşağıdaki gibi olacaktır.
Serbest Meslek Kazancı 13.000 TL
1. İşverenden alınan ücret 15.000 TL
2. İşverenden alınan ücret 10.000 TL
İşyeri kira geliri (Brüt) 10.000 TL
Beyan edilecek gelir 23.000 TL

Mükellef, 13.000 TL tutarındaki serbest meslek kazancı nedeniyle mutlaka
yıllık beyanname verecektir. Birinci işverenden alınan 15.000 TL’lik ücret geliri
hariç, ikinci işverenden alınan 10.000 TL ücret geliri, 2010 yılı için 22.000 TL’lik
beyan sınırını aşmadığından ücret gelirleri beyannameye dahil edilmeyecektir.
Serbest meslek kazancı ve işyeri kira geliri tutarının toplamı olan (13.000
TL+10.000 TL) 23.000 TL, 22.000 TL’lik beyan sınırını aştığından, serbest meslek
kazancı ile beraber işyeri kira geliri de beyannameye dahil edilecektir.
ÖRNEK 5: Serbest meslek erbabı Bayan (E)’nin 2010 yılında 20.000 TL
gayrisafi hasılatı, 5.000 TL de indirilecek gideri bulunmaktadır. Ödevli bakmakla
yükümlü bulunduğu çocuğu için 1. Dereceden sakatlık indiriminden yararlanmakta
olup, ayrıca yıl içinde 3.000 TL Bağ-Kur primi ödemiştir. Bu verilere göre beyan
edilecek serbest meslek kazancı şöyle olacaktır.
Serbest Meslek Kazancı 20.000 TL
İndirilecek giderler 5.000 TL
Safi Kazanç (20.000 – 5.000=) 15.000 TL
Bağ-Kur primi 3.000 TL
Sakatlık indirimi tutarı (2010 yılı için yıllık (680X12=) 8.160 TL
Gelir Vergisi Matrahı (15.000 – (3.000 + 8.160=) 3.840 TL

ÖRNEK 6: Mimar Bay (F)’nin 2010 yılında elde ettiği kazanç ve iratlar
şöyledir.
Serbest Meslek Kazancı 16.000 TL
İşyeri kira geliri (tevkifata tabi tutulmuş) 8.000 TL
Alacak faizi 800 TL
Beyan edilecek gelir toplamı 24.000 TL
Bay (F), 16.000 TL serbest meslek kazancı için mutlaka yıllık gelir vergisi
beyannamesi verecektir. Serbest meslek kazancı ile brüt işyeri kira gelirinin
toplamı olan (16.000+8.000=) 24.000 TL, 2010 yılı beyanname verme sınırı olan
22.000 TL’yi aştığından yıllık gelir vergisi beyannamesine işyeri kira geliri de
dahil edilecektir. Tevkifatsız olan alacak faizi ise, GVK’nın 86/1-d’ye göre 2010
yılı için 1.090 TL beyan sınırını aşmadığından, diğer gelirler nedeniyle verilecek
beyannameye dahil edilmeyecektir.

About iskurun

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>